Je microbioom is wat jou pas echt uniek maakt
28 augustus 2021 
6 min. leestijd

Je microbioom is wat jou pas echt uniek maakt

Ieder mens is uniek, toch? Als je naar de basis van het leven gaat kijken, ons DNA, dan valt dit nog vies tegen.

We zien namelijk dat het menselijk DNA voor 99,5% hetzelfde is. Wanneer je het erfelijk materiaal van willekeurige personen naast elkaar legt, dan is er gemiddeld maar 0,5% uniek. Maar wat maakt ons dan zo bijzonder? Waarschijnlijk niet het deel van jou waarvan je dacht dat het jou zo bijzonder maakte. Het gaat namelijk niet om het erfelijk materiaal wat we terugvinden in je menselijke cellen, maar juist om de grote variatie aan micro-organismen die zich in en op jou bevinden. Zij maken jou pas echt uniek!

Variatie micro-organismen maakt mensen uniek

Hoewel we qua erfelijk materiaal veel op elkaar lijken, maakt de grote variatie in micro-organismen in en op ons lichaam ieder mens toch uniek.

Micro-organismen domineren ons leven

Wellicht komt deze boodschap uit de lucht vallen, maar eigenlijk is het helemaal niet gek. Zeker niet als je kijkt naar het feit dat wij mensen voor maar zo een 10% uit menselijke cellen bestaan. De overige 90% lijken allemaal micro-organismen te zijn, zoals bacterien, schimmels, parasieten en virussen. Over het algemeen wordt ons aangeleerd om bang te zijn voor dit soort klein leven, omdat ze ziekten kunnen veroorzaken. De waarheid is echter dan we zonder deze talloze levensvormen zelf niet eens zouden kunnen leven. Ze helpen ons bij zo’n beetje elk lichamelijk proces wat je je maar kunt voorstellen. Zonder microben zijn we nergens!

Micro-organismen domineren ons leven

Je ziet dat onze menselijke cellen ver in de minderheid zijn vergelijken met het aantal microben dat op en in ons leeft. Je bent bijvoorbeeld al meer bacterie dan mens.

Waar microben ons bij helpen

Met deze grote aantallen micro-organismen is het geen verrassing als ik je vertel dat er weinig ‘steriele’ plekken zijn in ons lichaam. Bijna elk oppervlak, elke holte en elk orgaan heeft zijn eigen ecosysteem aan microben. Op elke plek vervullen deze ecosystemen ook weer een andere functie. Zo helpen de microbiota op je huid met het beschermen tegen indringers, die in je darmen met het opnemen van voedingsstoffen en microflora in het algemeen met het coördineren van je immuunsysteem. Zo lang de excentrieke ecosystemen van je microflora in balans blijven, kunnen ze je optimaal ondersteunen in dit soort vitale processen. In ruil daarvoor geef jij ze onderdak, warmte en voedingsstoffen, waardoor je kunt spreken van een échte symbiose!

Onze microflora heeft het zwaar

Eerlijk is eerlijk, de kans is groot dat je microflora het maar moeilijk heeft om in balans te blijven. Zeker omdat deze balans erg nauw luistert en er zich simpelweg te veel verstorende factoren in onze direct omgeving bevinden. Denk alleen al aan alle chemicaliën, pesticiden en toxines waar we ons (onbewust) aan blootstellen. En dan zwijgen we nog over onze drang om alles te desinfecteren en te reinigen uit angst voor besmetting, terwijl we hier vaak juist een omgekeerd effect mee bereiken: verstoring van onze goedaardige microbiota.

De gevolgen van een verstoorde microflora

Wanneer we geen goede gastheer zijn voor onze micro-organismen dan kunnen ze geen evenwichtig ecosysteem vormen. Het gevolg is dat de ene bacteriesoort wel goed gedijt, terwijl de andere letterlijk ondergesneeuwd wordt met het resultaat dat er onderlinge scheefgroei plaatsvindt. Deze scheefgroei noemen we dysbiose. Een voorbeeld van dysbiose is een vaginale schimmel overgroei door een te lage zuurtegraad. Bacteriële overgroei kan ook plaatsvinden in de darmen, dan noemen we het SIBO (Small intestinal bacterial overgrowth). Dit gebeurt onder anderen wanneer bepaalde bacteriële stammen te hard zijn gegroeid door te veel suikers of bewerkte voeding in je dieet.

De essentiële rol van de microflora in je darmen

Het is nu wel duidelijk dat het microscopisch leven een grotere rol speelt dan dat we beseffen. We weten met name al relatief veel over alle cruciale processen die micro-organismen ondersteunen in de darmen. Zonder darmbacteriën zou je nauwelijks in staat zijn voedingsstoffen te onttrekken aan je eten. Ook zouden je darmen gaan lekken, omdat bacteriën bijdragen aan een gezond en stevig darmslijmvlies. Daarnaast zorgen je darmbacteriën voor de afbraak en omzetting van talloze stoffen. Ze zijn zelfs verantwoordelijk voor de productie van tal van hormonen en neurotransmitters (zoals serotonine) die je hongergevoel, energieniveau, humeur en gemoedstoestand beïnvloeden. Tot slot communiceren alle microbiota in je darmen met je immuunsysteem, zodat deze op de hoogte blijft van wat de goede en slechte micro-organismen zijn. Dit is de reden dat auto-immuunproblemen en overmatige ontsteking bijna altijd veroorzaakt worden in de darmen door verstoring van het microbioom.

Hoe je een goede gastheer bent voor je flora

Je dient je microflora het beste wanneer je een zo natuurlijk mogelijke omgeving voor ze creëert. Onze moderne samenleving hangt aan elkaar van onnatuurlijke voeding, gewoonten en gedragingen. Ik noemde net al de drang om tot desinfecteren, hiermee verwoest je al het microscopisch leven wat hier mee in aanraking komt. Ook het feit dat we nog nauwelijks in contact komen met de natuur, planten, modder, water en zand zorgt ervoor dat de variatie in onze microbiota laag blijft. Daarnaast loont het enorm om zo biologisch en natuurlijk mogelijk te eten vanwege het scala aan pesticiden en herbiciden die gebruikt worden in de conventionele landbouw. Ze zorgen voor een goede oogst door het doden van ziekteverwekkers, maar wanneer je deze middelen binnenkrijgt, doden ze net zo goed jouw microflora. Om een goede gastheer te zijn, helpt het dus enorm om je bewust te zijn van de gevaren in onze moderne omgeving.

Het belang van denken in kringloop

De natuur hangt aan elkaar van de verschillende ecosystemen. Ons inwendige ecosysteem is compleet afhankelijk van onze directe omgeving; een groter ecosysteem. Helaas zijn we ons maar weinig bewust van het feit dat al deze ecosystemen met elkaar in contact staan en dus afhankelijk van elkaar zijn. Vervuilen we het ene ecosysteem, dan is vroeg of laat het andere ecosysteem hier net zo sterk de dupe van. Tot op een punt waarin we alle systemen gezamenlijk afbreken en we zelf meegetrokken worden naar de bodem.

De oplossing voor een gezonde microflora ligt dus niet alleen bij je individuele keuzes, maar het collectieve aspect is minstens zo belangrijk. Zolang we gezonde ecosystemen blijven opofferen voor zoveel mogelijk winst, comfort of gemak komt het moment dat alle systemen gezamenlijk instorten steeds dichterbij. De positieve kant van dit verhaal is dat je met je individuele keuzes weldegelijk invloed hebt op de richting waar het collectief zich in verplaatst.

  • Blijf je conventionele groenten eten of ga je voor biologisch en pesticiden-vrij?
  • Blijf je vervuilende huishoudelijke producten gebruiken of ga je voor milieuvriendelijke varianten?
  • Blijf je alles reinigen en ontsmetten of omarm je het micro-leven om je heen?

De wetenschap rondom de rol van micro-organismen binnen onze gezondheid staat nog in de kinderschoenen. Ik weet zeker dat we de komende jaren nog vaak versteld staan naarmate we beter beseffen hoe sterk we afhankelijk zijn van symbiose en evenwichtige ecosystemen.

Over de schrijver
Als Health Guide bij IkiGuides is het mijn doel je kennis te laten maken met de kracht van je eigen lichaam. Dit immens complexe systeem is gemaakt om de grootste vormen van stress te doorstaan en er hierna ook nog eens sterker uit te komen. Sluit jij je aan bij onze reis op weg naar een geoptimaliseerde leefstijl en duurzame gezondheid?
Reactie plaatsen
arrow_drop_up arrow_drop_down