Hoe lekkende darmen de basis vormen van haast elke klacht
31 augustus 2021 
9 min. leestijd

Hoe lekkende darmen de basis vormen van haast elke klacht

Lekkende darmen klinkt als een aandoening die je enkel met veel pech in een tropisch land oploopt. Toch is dit probleem in het westen veel gebruikelijker dan je denkt. Sterker nog, ik durf te wedden dat een merendeel van de nederlanders in bepaalde mate last heeft van lekkende darmen (of ‘leaky gut‘). Het verraderlijke is dat leaky gut zich vaak niet uit als buik- of darmklachten, maar de problemen worden elders in het lichaam zichtbaar. Daarom zijn lekkende darmen regelmatig de oorzaak voor je ‘onverklaarbare klachten’ zoals vermoeidheid, gewrichtspijn, brain fog, weinig energie of auto-immuunziekten. Het gevolg is dat we de symptomen proberen aan te pakken, maar nooit achter de oorzaak in de darmen komen. Hierdoor wordt het probleem nooit daadwerkelijk opgelost en blijft het altijd bij symptoombestrijding.

Je darmen zijn fragieler dan je denkt

Je hebt misschien het idee dat je darmen veilig weggestopt zijn in je buikholte. Toch behoren ze tot je meest kwetsbare organen. Dit komt doordat je darmen in direct contact staan met de buitenwereld, al denk je hier niet meteen aan. Wanneer je je mondholte en slokdarm volgt, kom je al snel bij je maag uit die vervolgens in je dunne darm eindigt. Op deze manier kom je enkel wat kleppen tegen, maar desondanks staan je darmen dus in direct contact met de buitenlucht.

Barrière tussen de buitenwereld en je inwendige systeem

Om echt goed te begrijpen wat de darmen zo kwetsbaar maakt, moeten we eigenlijk kijken naar de functie. Voor het grootste gedeelte van je dunne darmen is dit met name nutrientopname. Om effectief nutriënten op te nemen mag de darmwand met het slijmvlies niet te dik zijn. Als we naar dit slijmvlies kijken onder een microscoop, dan zien we dat deze op de meeste plekken ook maar 1 cellaag dik is! Dit betekent dus dat er 1 cellaag is die de chaos van de buitenwereld scheidt van jouw eigen onvervuilde systeem.

De volgende logische vraag is dan: wat ligt er achter die dunne fragiele barrière?

De poortwachter bij je darmen

Op een plek waar de vervuilende buitenwereld gevaarlijk dicht bij je schone systeem komt, heb je uiteraard een poortwachter nodig. Vandaar dat zo een 70% van het weefsel van je immuunsysteem direct om de darmen ligt (de Peyerse platen). Mocht er ooit een ziekteverwekker of vuil langs de darmwand glippen, dan kan je immuunsysteem meteen in actie komen.

Dit systeem werkt perfect, totdat je darmwand zoveel vervuiling doorlaat dat je immuunsysteem overbelast raakt. Wanneer dit gebeurt kunnen vuil, maar ook slechte bacteriën of gifstoffen in je bloed worden opgenomen. Vanaf dat moment worden ze over je gehele lichaam verspreid. Uiteraard moeten al deze vervuilingen worden opgeruimd, waardoor je immuunsysteem op tal van plaatsen tegelijk in actie moet komen. Het resultaat is ontvlamming van ontstekingshaarden op de meest uiteenlopende plekken in je lijf.

Immuunsysteem darmen peyerse platen

De (donkere) peyerse platen liggen vlak onder het oppervlak van de darmwand. Ze vormen zo een 70% van het totaal immunologisch weefsel van je lichaam.

Laaggradige ontsteking; de oorzaak van alle klachten

Wanneer je darmen lekken, vindt er constante instroom van schadelijke deeltjes plaats. Je immuunsysteem blijft dus aan de gang om deze op te ruimen, waardoor je chronisch ontstoken raakt. We noemen dit ook wel ‘laaggradige ontsteking’, omdat het een niet-acute sluimerende vorm van ontsteking is. Hierdoor blijven de klachten meestal vaag en worden ze pas duidelijker naarmate er langere tijd sprake is van ontsteking. Bovendien ontstaan deze klachten op plekken die niet meer direct aan de darmen te koppelen zijn. Denk aan brain fog, gewrichtsklachten, huidproblemen zoals acne en psoriasis, auto-immuunaandoeningen maar ook chronische vermoeidheid omdat je immuunsysteem overtoeren draait.

Dweilen met de kraan open

Vaak zie je dat we met deze secundaire klachten naar de huisarts of ziekenhuis gaan. Vervolgens zoekt de arts naar een oplossing voor je gewrichtsproblemen of huidproblemen. Het frustrerende is dat hierbij nauwelijks verder wordt gekeken naar de plek of het orgaan waar de klacht optreedt. Hierdoor krijg je een zalfje voor je huid of een pijnstiller voor je gewrichten, maar de bron van de klachten blijft onbesproken: de darmen! Op deze manier blijft het dweilen met de kraan open en ben je enkel symptomen aan het bestrijden.

Waarom gaan darmen lekken?

Je weet nu dat leaky gut een groot probleem is, maar veel interessanter is om te weten hoe je dit voorkomt of oplost. Hieronder zie je een afbeelding van de cellen van het darmslijmvlies. Ze zijn gemaakt om goed voedingsstoffen op te kunnen nemen met hun vinger achtige uitsteeksels (vili). Verder zitten ze stevig aan elkaar vast door middel van zogenaamde ‘tight junctions’. Dit zijn eiwitten die de cellen onderling aan elkaar bevestigen, waardoor enkel de kleinste stoffen (zoals water) tussen de cellen door kunnen glippen. Maar, het is zeker niet de bedoeling dat hier bacteriedeeltjes, grotere eiwitten of etensresten doorheen kunnen. Lekken ontstaan wanneer deze tight junctions het begeven, waardoor de ruimte tussen cellen in de darmwand groter wordt.

Lekkende darmen tight junctions

Tight-junctions houden de cellen van het darmslijmvlies strak tegen elkaar waardoor alleen kleine moleculen er tussendoor kunnen glippen.

Directe oorzaken voor lekkende darmen

Er zijn meerdere redenen voor lekkende darmen. Grofweg kunnen we een verdeling maken in omstandigheden die de darmen direct en indirect beschadigen. Bij directe schade moet je denken aan alles wat voor plaatselijke schade en ontsteking zorgt. Hierdoor krijg je een directe verstoring van de integriteit van je darmwand. Denk hierbij aan:

  • Pesticiden in voeding
  • Toegevoegde suikers
  • Bewerkte voeding
  • Alcohol
  • Pijnstilling, zoals NSAID’s en paracetamol
  • Lactose
  • Gluten
  • Tarwe
  • Koemelk eiwitten
  • Andere voedselintoleranties of voedselallergien
  • Medicatie
  • Lectines en saponinen

Wat je darmwand nodig heeft om niet te gaan lekken

Daarnaast zijn er ook indirecte triggers voor lekkende darmen. Deze komen met name voor wanneer je je darmen en darmflora niet voorziet van de juiste voedingsstoffen om de darmwand gezond te houden. Met name de microflora (goedaardige darmbacteriën, -virussen, -schimmels etc.) speelt hierbij een ongelofelijk belangrijke rol.

Wanneer je goed voor je microbioom zorgt, zorgt deze ook goed voor jou. Als je voeding inneemt, voedt je niet alleen jezelf maar ook je microflora. Op het moment dat je jouw microflora de juiste voedingsstoffen biedt, zetten zij op hun beurt deze stoffen weer om in voeding voor de cellen van je darmwand. Korte keten vetzuren zijn een voorbeeld van zo een voedingsstof die gemaakt wordt door je microflora wanneer je ze voldoende vezels te eten geeft. De cellen van je darmwand nemen deze vetzuren op waardoor ze gezond en robuust blijven. Ook fytonutriënten uit plantaardige voeding worden door je darmflora omgezet in nieuwe stoffen die bijdragen aan de integriteit van je darmwand.

Andere voedingstoffen voor een sterke darmwand

Naast voldoende vezels en directe inname van korte keten vetzuren (zoals butyraat uit roomboter), zijn er nog andere stoffen die je darmwand nodig heeft om stevig te blijven. Denk bijvoorbeeld aan collageen en het aminozuur glycine wat dit bevat. Essentieel voor een gezond darmslijmvlies, we krijgen het alleen nauwelijks binnen. Je vindt het met name in dierlijke producten met bot of kraakbeen. Bottenbouillon of visbouillon is daarom een perfecte manier om je collageen en glycine binnen te krijgen. Een goed alternatief is een collageen supplement.

Variatie is de sleutel tot sterke darmen

Nog een dooddoener voor de integriteit van je darmwand is te veel toegevoegde suikers. Dit veroorzaakt zowel direct als indirect ontstekingen. Indirect door een verstoring van de balans in je microbioom, omdat je een overgroei krijgt van suiker-etende bacteriën. Hetzelfde geldt overigens voor een dieet met te veel (en eenzijdig) vet. Wanneer je je microflora zo gezond en stabiel mogelijk wilt houden, is variatie in je dieet (zowel plantaardig als dierlijk) de absolute sleutel.

Overige factoren die bijdragen aan gezonde darmen

Omdat je darmen aan de basis staan van het ecosysteem dat jouw lichaam draaiende houdt, zijn er talloze factoren die bepalend zijn voor de gezondheid hiervan. Echter zijn er nog 2 belangrijke die we moeten noemen, omdat je hier ook meteen mee aan de slag kunt.

Geef je darmen rust

In onze moderne omgeving is het haast onmogelijk om inname van schadelijke stoffen volledig te beperken. Dit betekent dat je hoe dan ook altijd darmschade oploopt wanneer je eet, ademt en leeft. Omdat dit niet te voorkomen is, is het des te belangrijker dat je je darmen ook de kans geeft om te herstellen. Wanneer je naast deze basis schade ook nog eens de hele dag loopt te eten en snacken, krijgen je darmen nooit rust. Probeer het daarom bij ongeveer 3 volwaardige maaltijden per dag te houden. Zo krijgen je darmen tussen die maaltijden de rust om te herstellen.

Respecteer de circadiaanse ritmes van je darmen

Daarnaast volgen je darmen, net zoals de rest van je lichaam, een vast cyclisch patroon van activiteit. We noemen deze patronen circadiaanse ritmes: ritmes gebaseerd op het opkomen en ondergaan van de zon. Overdag zijn je darmen actief en goed in staan om voeding te verwerken. ‘S nachts komen je darmen tot rust en herstellen ze. Probeer deze ritmes zo goed mogelijk te eren. Laat en nachtelijk eten is één van de schadelijkste streken voor je darmen

Intermittent fasting voor darm herstel

Intermittent fasting combineert beide aspecten van zowel rust als respect voor circadiaanse ritmes van de darmen. Door middel van intermittent fasting krijgen de darmen genoeg tijd om te herstellen. Dit is één van de vele redenen waarom vasten zo ontstekings verlagend werkt. Heb je hier nog geen ervaring mee? Meldt je dan aan voor onze community. Hier staat een geheel gratis intermittent fasting challenge waarin we de allerbelangrijkste stappen van vasten doornemen.

Nooit meer lekkende darmen

Je weet nu alle belangrijkste punten om lekkende darmen tegen te gaan. Zo lang je in staat bent om blootstelling aan de grootste darmwand-verstoorders te voorkomen, ben je al een heel eind. Doe daar nog een darmwand vriendelijk dieet bovenop en je darmen hebben alle omstandigheden om te helen en lekken te dichten.

Wil je serieus aan de slag met het herstellen van je darmen om de zogenaamde ‘onverklaarbare klachten’ te verhelpen? In onze EpiGenetica BluePrint besteden we een hele week aan darm optimalisatie. Laat ons weten als je nog vragen hebt over dit onderwerp, bedankt voor het lezen!

Over de schrijver
Als Health Guide bij IkiGuides is het mijn doel je kennis te laten maken met de kracht van je eigen lichaam. Dit immens complexe systeem is gemaakt om de grootste vormen van stress te doorstaan en er hierna ook nog eens sterker uit te komen. Sluit jij je aan bij onze reis op weg naar een geoptimaliseerde leefstijl en duurzame gezondheid?
Reactie plaatsen
arrow_drop_up arrow_drop_down